Wat begint als een persoonlijk gesprek tussen moeder en dochter (allebei docent, ieder in een andere context) mondt uit in een urgente vraag: hoe zorgen we dat leerlingen kritisch en creatief blijven denken, nu AI steeds meer overneemt? Het onderwijs staat op een kantelpunt. AI is ongevraagd het klaslokaal binnengestapt, maar is niet te negeren. De vraag is: nemen wij als docenten het voortouw, of laten we ons verrassen?
Onze gedeelde missie als docent
Waarom ben jij eigenlijk in het onderwijs gaan werken? Een vraag die mij eerst overviel, maar al snel leidde tot een open en eerlijk gesprek tussen moeder en kind. Mijn creatieve volwassen dochter, ooit begonnen op de kunstacademie, inmiddels kunstdocent op een middelbare school. En ik, jarenlang werkzaam in de commerciële sector, nu docent marketing in het hbo. Op het oog totaal verschillende werelden, en toch… onze drijfveren bleken verrassend gelijk.
We willen iets overbrengen. Onze passie voor ons vak, in de hoop dat die overslaat op onze leerlingen. Niet alleen omdat we er zelf enthousiast van worden, maar omdat we geloven dat échte motivatie van binnen komt. En dat juist die intrinsieke motivatie leidt tot duurzaam leren.
Maar het gaat ons om meer: de wens om een verschil te maken. Méér doen dan alleen kennis overdragen. Jongeren begeleiden in hun ontwikkeling tot kritische, creatieve en zelfbewuste mensen.
De worsteling met AI
Daarna vroeg ik m’n dochter: hoe kijk je eigenlijk aan tegen AI in het onderwijs? Toegegeven, een tikkeltje beroepsdeformatie. Maar vooral gedreven door oprechte nieuwsgierigheid. Tot nu toe had m’n dochter zich minder verdiept in AI dan ik. Ze is een creatieveling, opgeleid aan de kunstacademie, en technologie voelde lange tijd als iets wat haaks stond op haar onderwijsvisie. Ik hoorde steeds vaker haar frustratie: leerlingen die hun portfolio’s ‘laten maken’ door AI. Creativiteit en persoonlijke reflectie uitbesteden, alsof dat kan.
Er ontstond een flinke discussie. Wat betekent onderwijs nog als leerlingen AI gebruiken in plaats van zélf te leren denken, creëren, worstelen en groeien? Wat als we een generatie opleiden die niets meer kan doorgronden? En is dit niet juist de tijd waarin we méér dan ooit behoefte hebben aan kritische, creatieve en wijze mensen?
We concludeerden: iedere docent worstelt hiermee. De één blijft vertrouwen op het enthousiasme voor zijn vak als motor voor motivatie. De ander verbiedt het gebruik van AI. Weer een ander probeert het (soms met enige tegenzin) te integreren in de lespraktijk.
En toch zoeken we allemaal naar hetzelfde: hoe houden we het leerproces én de waarden die ons onderwijs betekenisvol maken overeind in een tijdperk van AI? Want het is aan ons, in het onderwijs, om leerlingen op te leiden tot kritische denkers, creatieve makers en betrokken burgers.
Wat kan ik als docent doen?
Ik realiseerde mij: het onderwijs staat op een kantelpunt. AI gaat niet meer weg. Wat als onze leerlingen steeds vaker hu eigen denkproces uitbesteden aan AI. Wat voor professionals leiden wij dan op? De vraag is: nemen wij als onderwijs en docenten het voortouw of laten we ons verrassen?
Na enkele maanden sparren met vakgenoten, besloot ik niet aan de zijlijn te blijven staan. Samen met mijn oud-collega Regina van Tongeren ben ik gestart met een aanpak die onszelf, m’n dochter en alle andere docenten helpt om de creativiteit en het denkproces van leerlingen te versterken met én over AI. We combineren actuele AI-kennis met diepere denkkaders uit de filosofie en ethiek, en vertalen deze naar werkvormen en strategieën die je direct kunt gebruiken. In de klas, in het curriculum, en in het gesprek.
Doe mee met onze (gratis) online workshop
Jouw mening telt. We nodigen je uit om feedback te geven op onze aanpak, mee te denken en je praktijkervaring te delen. Zo help jij ons om onze aanpak verder aan te scherpen en deze nog beter toepasbaar te maken in de praktijk. Samen maken we onderwijs sterker in tijden van AI.
Wil jij meedoen? Schrijf je dan hier in voor onze (gratis) online workshop ‘meer AI-wijsheid in de klas’ op vrijdag 26 september van 13.30 tot 15.00 uur. In deze interactieve workshop krijg je als docent eerste praktische handvatten om leerlingen te begeleiden in een wereld waarin AI een steeds grotere rol speelt. Je ontdekt hoe je kritisch én creatief denken kunt stimuleren, met en over AI, én hoe je zelf de regie houdt over het leerproces. Een waardevolle impuls voor de start van het nieuwe school- of studiejaar.
Wat levert het je op? Frisse, interactieve werkvormen om kritisch denken te stimuleren met én over AI. Praktische vragen en invalshoeken om het gesprek met je leerlingen aan te gaan. En inspirerende uitwisseling van ervaringen, ideeën en twijfels met collega-docenten
AI Brainlab: blijf kritisch denken met én over AI
Bij AI Brainlab geloven we dat AI alleen waardevol is als we het bewust, kritisch en creatief inzetten. Voor jou als docent betekent dat:
-
- blijf zelf aan het stuur. AI kan werk uit handen nemen, maar als leerlingen alles uitbesteden, leren ze niets. Dat heet cognitive offloading: minder denken, minder onthouden, minder leren. Leer AI in te zetten om kritisch denken van je leerlingen te verdiepen
-
- leer je leerlingen kritisch kijken. AI weet niet wat waar is. Fakenews, bias, halve waarheden, ze rollen er zo uit. Leer leerlingen bronnen checken, vergelijken en vragen stellen, zodat ze leren misinformatie van feiten te onderscheiden
-
- stimuleer ethisch bewustzijn. AI is krachtig, maar niet moreel. Het voelt niets, oordeelt niet, kent geen empathie. Jij leert leerlingen wél om verantwoordelijkheid te nemen en ethische keuzes te maken
Wil je met jouw onderwijsteam aan de slag om kritisch en ethisch denken met en over AI te stimuleren bij je leerlingen? Bekijk dan onze keynotes en workshops voor onderwijsprofessionals. Laten we AI niet bestrijden, maar benutten als een kans om ons onderwijs opnieuw te richten op kritisch denken, verantwoordelijkheid en zelfsturing. Want jij leidt, tech volgt.
AI-Disclaimer: De tekst in deze blog is mede tot stand gekomen met behulp van AI. Bij AI- Brainlab geloven we dat technologie je denken niet moet overnemen, maar verdiepen. Daarom gebruiken we AI-tools bewust: als bron van inspiratie, verheldering en reflectie. De visie, inhoudelijke keuzes en eindredactie zijn volledig menselijk, net als onze verantwoordelijkheid. Gebruikte tools zijn: ChatGPT en Gemini.
© Copyright AI-Brainlab and Unapologetic Impact. Theme created by Regina van Tongeren using DotLife WordPress theme All rights reserved.